سراب نفت ارزان/بحران انرژی در بازار‌ها ماندگار شد

به گزارش اقتصاد آنلاین؛ مجله فارین پالیسی آمریکا دیروز دوشنبه در تحلیلی هشداردهنده اعلام کرده است که آشفتگی بازار‌های جهانی انرژی، «تقریباً به طور حتم ماه‌ها و شاید حتی تا سال آینده ادامه خواهد یافت؛ صرف نظر از این که آمریکا و ایران چقدر به یک توافق صلح پایدار نزدیک شوند یا شرایط دقیق این توافق چه باشد.»

این مجله در گزارش خود توضیح داده که مشکلات مداوم بازار نفت، گاز طبیعی و حتی کالا‌هایی مانند هلیوم و کود‌های شیمیایی، در سه مسئله اصلی خلاصه می‌شود: جریان حمل و نقل، موجودی انبار‌ها و تولید. منطقه دیگر نمی‌تواند همان مقدار انرژی قبل از جنگ را تولید کند. همچنین زمان زیادی طول می‌کشد تا نفت و گاز موجود دوباره به بازار‌های جهانی برسد.

به نوشته فارین پالسی، حجم عظیم اختلال انباشته شده در بازار‌های انرژی، باعث می‌شود مشکلات ماه‌ها ادامه پیدا کند؛ فرقی نمی‌کند در کوتاه مدت چه توافقی حاصل شود. از نظر عملی، به جای کاهش ناگهانی قیمت‌ها که دولت ترامپ پیش‌بینی کرده بود، قیمت نفت و گاز در تابستان بالا می‌ماند.

به گزارش فارین پالسی، این پیش‌بینی با اظهارات این هفته مدیرعامل شرکت شورون در تضاد است. او گفته بود نبود مکانیسم‌های کاهش شوک در سیستم انرژی جهان، باعث افزایش قیمت‌ها در اوج فصل رانندگی (تابستان) می‌شود.

این در حالی است که معامله‌گران نفتی همچنان خوشبین هستند و با امید به توافق آمریکا و ایران، قیمت نفت را به تدریج پایین آورده‌اند.

فارین پالیسی نوشته است که انگیزه اصلی آمریکا برای رسیدن به یک توافق موقت، بازگشایی تنگه هرمز است؛ همان تنگه‌ای که قبل از شروع جنگ ترامپ علیه ایران در اواخر فوریه، کاملاً باز بود. اما حتی توافق بر سر خود تنگه هم بسیار دشوار است.

سؤال اول و شاید مهم‌ترین سؤال این است: آیا ایران می‌کوشد کنترل خود بر تردد کشتی‌ها در هرمز را حفظ کند؟ همان کاری که از ابتدای درگیری انجام می‌داد، از جمله وضع عوارض عبور و محدودیت برای کشتی‌های خاص.

تهران تأکید کرده که نظام آینده حاکم بر تنگه هرمز با گذشته متفاوت خواهد بود. در حالی که واشنگتن در پیش‌نویس توافق این هفته خود خواستار بازگشت کامل به آزادی عبور شده است.

اما به گفته فارین پالیسی، بسیاری از کارشناسان، از جمله مقامات سابق دولت آمریکا، می‌گویند شانس بازگشت به آزادی کامل عبور بسیار کم است؛ چون ایران مهمترین برگ فشار خود را پیدا کرده است.

اگر نظام پس از جنگ شامل نوعی تبعیض باشد چه وضع عوارض و چه رفتار متفاوت با کشتی‌های عبوری آن وقت بسیاری از کشور‌های صادرکننده بزرگ منطقه، احتمالاً میزان نفت و گازی که از این آبراه باریک عبور می‌دهند را محدود خواهند کرد.

سؤال بزرگ دیگری که بر طول بحران تأثیر می‌گذارد، حجم نفت و گازی است که برای پر کردن نفتکش‌ها پس از بازگشایی هرمز تولید خواهد شد.

فارین پالسی نوشته است که در طول جنگ، تولید حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت در روز به دلیل بسته شدن اکثر بنادر صادراتی متوقف شده است.

حتی در بهترین حالت، بازگشت تولید به سطح قبل از جنگ زمان می‌برد. حجم و مدت این قطعی، سؤال‌هایی درباره آسیب‌های احتمالی طولانی‌مدت به مخازن نفتی ایجاد کرده است. این مسئله به ویژه برای عراق و کویت نگران‌کننده است.

جدای از خسارت مستقیم به تأسیسات نفت و گاز در اثر جنگ (که برخی تخمین‌ها آن را حدود ۵۰ میلیارد دلار می‌دانند)، راه بهبودی کامل تولید حداقل چند ماه طول می‌کشد.

فارین پالیسی افزوده است که یک محدودیت دیگر بر تولید آینده منطقه، اقدامات کاهش تهدید‌های آتی است. بسیاری از کشور‌های منطقه، پس از دیدن موفقیت عربستان در تغییر مسیر نفت از خلیج فارس به دریای سرخ از طریق خطوط لوله زمینی، در حال بررسی سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در زیرساخت‌های صادراتی جایگزین هستند.

این اقدامات نیازمند سرمایه‌گذاری عظیم طی یک دوره طولانی است. در همین حال، ممکن است برخی تولیدکنندگان منطقه‌ای تمایل داشته باشند سطح تولید خود را پایین‌تر از قبل از جنگ نگه دارند و حجم صادرات را کاهش دهند.

دوره طولانی بازگشت به سطوح قبلی تولید و حمل، وقتی به مقیاس خسارت انباشته انرژی در سه ماه جنگ نگاه کنیم، به یک مشکل بزرگ تبدیل می‌شود. کارشناسان تخمین می‌زنند که حداقل یک میلیارد بشکه نفت از بازار‌ها از دست رفته است.

در شرایط عادی، ظرفیت مازاد تولید کشور‌های بزرگ نفتی می‌توانست نگرانی از کمبود بازار را کم کند. اما بیشتر این ظرفیت در همان منطقه‌ای متمرکز است که بیشترین آسیب را از جنگ دیده است.

به نوشته فارین پالیسی، موجودی انبار‌های تجاری دولتی (به جز چین) بسیار اندک است و بیشتر آنها قبلاً خالی شده‌اند. یعنی دو مکانیسم اصلی جذب شوک در بازار‌های جهانی انرژی تا حد زیادی از بین رفته است.

در نتیجه، موجودی‌هایی که به سرعت در حال کاهش هستند، تا نیمه دوم سال نیز پایین می‌آیند. این یعنی قیمت‌ها حتی پس از پایان درگیری‌ها بالا باقی می‌مانند.

فارین پالیسی در پایان نتیجه‌گیری کرده است که پیش‌بینی ناظران بازار نفت (به ویژه بانک‌های سرمایه‌گذاری و معامله‌گران) که بحران انرژی را مشکلی زودگذر و قابل کنترل و به اندازه طول دوره جنگ می‌دانستند، اشتباه از آب درآمده است.

این بحران در واقع آثاری طولانی‌مدت خواهد داشت که تا سال آینده ادامه می‌یابد. این موضوع کاملاً در مورد گاز طبیعی، نفت و فرآورده‌های تصفیه‌شده مانند دیزل و سوخت هواپیما صدق می‌کند.