سفر به دهکده لک لک‌ها

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد: وصف کردستان و جاذبه‌های بی‌نظیرش را تقریبا همه شنیده‌اند و عکسهای بسیار زیبایش را در تمام شبکه‌های اجتماعی دیده‌اند. یکی از جاذبه‌هایی که در سفر به کردستان همه از آن نام می‌برند، شهر «مریوان» است که عمدتا آن را به بازارهای بزرگش می‌شناسند که محلی مناسب برای خریدهای نسبتا ارزان است. اما کمتر کسی درباره «لک‌لک‌هایش» شنیده است.

مریوان شهری در استان کردستان که در فاصله ۸ ساعته تا تهران قرار دارد که در کنار بسیار زیبا و سرسیز بودنش، عمده شهرتش در دو بازار بزرگش و بازار استوک فروشی‌اش است که آن را بازار چمدانی هم می‌نامند. اگرچه، مریوان شهر بزرگی نیست اما بسیار سرسبز است و فضای سنتی در کالبد شهر نهفته است. عمده مردم شهر بر فرهنگ خود پایبند بوده و همچنان لباس‌های کردی را بر تن دارند و گرفتار مدرنیته و تغییر فرهنگ نشده‌اند.

در سفر به مریوان و گشت و گذاری در شهر، دو چیز بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد. یکی تعدد میوه فروشی است که در بخش‌های زیادی از سطح شهر دیده می‌شود و دیگری پرنده فروشی. این حاکی از علاقه مردم مریوان به نگهداری از پرنده‌ها است.

اما مریوان، علاوه بر بازارهایش دو جاذبه بسیار مهمی دارد که در سفر به این شهر باید حتما آن‌ها را دید و شناخت. اولین جاذبه «دره تفی» یا همان دره توت‌ها است. این منطقه در قدیم توتستان بوده و محلی برای اسکان لک لک‌ها. از این رو به آن «دهکده لک لک‌ها» هم می‌گویند.

لک لک‌ها در زمان قدیم بر روی درختان توت لانه می‌ساختند، اما به دلیل خشکسالی و رشد و توسعه شهری و جایگزین شدن ساختمان‌ها به جای باغ‌های توت، توتستان‌ از بین رفت و لک لک‌ها به‌دلیل کمبود درخت، مجبور شدند بر روی ترانس برق لانه‌سازی کردند که این باعث برق گرفتگی لک لک‌ها می‌شد و اداره برق نیز لانه‌های آنها را خراب می‌کرد.

اهالی روستا که از این وضعیت ناراضی بودند، اقدام به ساخت لانه دست‌ساز کردند و اولین لانه آزمایشی را در سال ۱۳۹۰ با قرار دادن یک تیر آهنی بلند ساختند. از آن زمان تا امروز حدود ۱۲۰ پایه فلزی برای لک‌لک‌ها در روستا ایجاد شده است؛ آن هم صرفا توسط مردم محلی. روستایی که مردمش به طور خودجوش جان لک‌لک‌ها را نجات دادند و از انقراض یا مهاجرت دائمی آن‌ها جلوگیری کردند.

حالا این لک‌لک‌ها به یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهر تبدیل شده‌اند که از تمام نقاط ایران برای تماشای آن‌ها به مریوان سفر می‌کنند.

لک‌لک‌ها از عربستان به مریوان مهاجرت می‌کنند از این رو، کردها به آن‌ها می‌گویند: «حاجی لک‌لک». از اواخر بهمن، ابتدا لک‌لک‌های نر به مریوان کوچ کرده و لانه‌هایشان را بازسازی می‌کنند تا در اواسط اسفند لک لک‌های ماده نیز به آن‌ها ملحق شوند و پس از جفتگیری و تخم‌گذاری و رشد جوجه‌ها تا رسیدن به مرحله پرواز در مرداد ماه، کوچ گروهی لک‌لک‌ها با خانواده جدیدشان آغاز می‌شود.

شاید زمان کوچ دسته جمعی آن‌ها یکی از زیباترین صحنه‌هایی باشد که بتوان در مریوان شاهدش بود. زمان کوچ که می‌رسد تمامی لک‌لک ها بر روی کوه جمع می‌شوند و به پرواز درمی‌آیند و بعد از چند دور چرخیدن در آسمان، که در واقع به نوعی به معنای تشکر از اهالی روستا است، به سوی دنیا و فصلی جدید از عراق تا شاخ آفریقا پیش می‌روند و برخی خود را به سیبری می‌رسانند.

از نکات جالب در لک لک‌ها اینکه، آنها تار صوتی ندارند و از طریق منقارشان ارتباط برقرار می‌کنند. همچنین، به‌صورت جفتی در کنار هم زندگی می‌کنند و اگر برای هر یک از آنها اتفاقی بیفتد، جفت دیگر تا پایان عمر تنها می‌ماند و همانند قو دیگر با هیچ لک‌لکی نخواهند بود. لک لک‌ها گوشت خوار هستند و مار و ماهی و قورباغه زنده از غذاهای مورد علاقه آن‌هاست.

تا سال گذشته بازدید از محل لک‌لک‌ها آزاد بود، اما به دلیل آسیب رساندن برخی از گردشگران به آنها که باعث شد تا دیگر تخم‌هایشان جوجه‌ای نداشته باشد و برخی نیز به دلیل برخورد سنگی که عده‌ای به سمت آنها پرتاب کردند، کشته شدند، این امر باعث شد تا دور تادور محوطه زندگی لک‌لک‌ها فنس‌کشی کنند و دیگر کسی وارد محوطه زیست آنها نشود.

اهالی روستا هر ساله در اسفند ماه برای ورود لک‌لک‌ها جشن می‌گیرند که در هیچ کجای دنیا برای ورود پرندگان جشن گرفته نمی‌شود و دره تفی تنها جایی است که برای ورود لک لک‌ها جشن می‌گیرد. اما به دلیل نبود زیرساخت لازم، این جشن رسانه‌ای نشده و کمتر کسی از برگزاری این جشن اطلاع دارد. هرچند برای آرامش و امنیت لک‌لک‌ها شاید بهتر باشد جمعیتی زیادی در زمان ورود آن‌ها حضور نداشته باشند.

دومین جاذبه مهم مریوان، دریاچه زریبار است که دریاچه‌ای زیبا وسط یک پارک جنگلی قرار گرفته است. در این منطقه رودهای بسیاری وجود دارد که محل مناسبی برای زیست انواع ماهی‌ها است. تنوع ماهی و ازدیاد بیش از حد آن باعث شده تا غذای اصلی و معروف این سایت گردشگری ماهی باشد و در تمام رستوران‌های اطراف دریاچه فقط یک غذا سرو می‌شود و آن «ماهی» است.

تصاویر توسط مرضیه احقاقی خبرنگار «دنیای اقتصاد» برداشته شده است.