مثلث حیاتی برای تفاهم تهران-واشنگتن؛آتشبس، تنگه هرمز و اورانیوم
اقتصادآنلاین، امیرمحمد حسینی: ایران و آمریکا به تفاهم اولیه برای پایان جنگ نزدیک هستند. رییس جمهور آمریکا میگوید فقط چند مورد باقی مانده و در ایران مسئولان سکوت را ترجیح دادهاند.
اما برخی منابع میگویند ممکن است تفاهم اولیه که قرار است با عنوان «تفاهم اسلامآباد» نامگذاری شود روز دوشنبه در پاکستان رسانهای شود. هرچند هنوز مشخص نیست این تفاهم چند بند دارد؛ از ۴ تا ۹ اعدادی است که برای تعداد بندهای این تفاهم به نقل از رسانهها ذکر شده است.
اما این تفاهم شامل چه مواردی است و آیا میتوان آن را نقطه اتکایی برای پایان جنگ و تقابل دانست؟
پیشرفت مذاکرات برخلاف ارزیابیها
دستیابی به یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ تا اینجا برخلاف عمده پیشبینیها بوده است.
تاجایی که شبکه ۱۲ اسرائیل اذعان کرده مقامات اسرائیلی از پیشرفت مذاکرات شوکه شدهاند و تقریبا همه نهادهای امنیتی این رژیم از سرگیری جنگ را پیشبینی کرده بودند.
به نظر میرسد در میان حلقه مشاوران ترامپ نیز، گروهی موافق توافق و گروه دیگری مخالف آن هستند. اما گویی وزنه توافق تاکنون سنگینتر بوده و ترامپ نیز تصمیم گرفته زمان بیشتری به دیپلماسی بدهد.
پایان جنگ یا تمدید آتشبس؟
براساس گمانهزنیهای رسانهای و منابع آگاه، تفاهمنامه اولیه شامل توافق بر سر جنگ در همه جبههها اعم از لبنان است. این در حالی است که اسرائیل به شدت به مواضع حزبالله در جنوب لبنان حمله میکند و روستاهای بسیاری را تخلیه و تخریب کرده است. شاید به همین دلیل برخی دیگر از منابع گفتهاند تفاهم اولیه شامل تمدید رسمی آتشبس است. با این حال، نتانیاهو در گفتوگو با ترامپ تاکید کرده اسرائیل حق خود را برای مقابله محفوظ میداند.
همچنین طبق اعلام رسانهها غربی قرار است تنگه هرمز در ازای رفع محاصره بنادر ایران ظرف ۳۰ روز بازگشایی شود. در واقع در این مدت، دو طرف عملکرد یکدیگر را ارزیابی میکنند. اما در این بازه زمانی، تجهیزات آمریکا در منطقه میماند تا همچنان سنگینی سایه جنگ بر منطقه حفظ شود.
منابع آگاه به اقتصادآنلاین میگویند به عنوان بخشی از تفاهم اولیه، ایران خواستار آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکه شده خود نیز شده است. به گفته این منابع، این امکان نیز وجود دارد که آمریکا بخشی از تحریمهای نفتی ایران را نیز لغو کند و در ادامه در صورت جلب اعتماد طرفین، لغو تحریمها گستردهتر شود.
اگر این موارد صحت داشته باشد، به نظر میرسد آمریکا هدف تامین اقتصاد جهانی و بازار جهانی انرژی را دنبال میکند که به دلیل بستهشدن تنگه هرمز دچتر بحران شده است. تاجایی که گفته میشود بسته ماندن تنگه ممکن است به بحرانهای غذایی نیز در اروپا منجر شود.
با ورود نفت ایران به بازارها و بازشدن تنگه هرمز اما بازار انرژی فرصت تنفس دوبارهای پیدا خواهد کرد.
مرحله دوم در صورت موفقیت مرحله نخست
پس از موفقیت مرحله اولیه، مرحله دوم تفاهم که مرحله اصلی است آغاز میشود. براین اساس، قرار است ظرف ۶۰ روز مذاکره درباره برنامه هستهای آغاز شود.
ترامپ بارها از تریبونهای مختلف تاکید کرده بدون موافقت ایران با درخواستهای هستهای آمریکا توافقی امضا نخواهد شد.
آمریکا خواستار تعلیق غنیسازی تا مدت طولانی و خروج ۴۶۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد از ایران شده است. اما مقامات جمهوری اسلامی ایران این درخواستها را تاکنون رد کردهاند. مشخص نیست در جریان تفاهم اولیه چه مواردی مورد توافق قرار گرفته و مواضع دو طرف در این زمینه به یکدیگر نزدیک شده است یا نه.
آمریکا عقبنشینی میکند؟
به گزارش اقتصادآنلاین، اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه بارها اعلام کرده بود تمرکز جمهوری اسلامی ایران در مرحله نخست بر پایان جنگ است. اما کاخ سفید در ابتدا با درخواست مذاکرات مرحلهای ایران موافقت نکرد. اگر این درخواست با موافقت آمریکا روبهرو شود، به نظر میرسد ترامپ از موضع اولیه خود عقبنشینی کرده و تصمیم به پذیرش چارچوب ایران گرفته است؛ تصمیمی که احتمالا او را در معرض نقدهای تند مخالفان قرار خواهد داد.
از سوی دیگر، جام جهانی فوتبال به میزبان آمریکا، مکزیک و کانادا نیز در پیش است و پس از آن، در پاییز انتخابات میاندورهای آمریکا برگزار میشود. بنابراین، گذر زمان نیز به سود ایران خواهد بود و ترامپ با این گزینه یعنی گذر زمان در تنگنای بیشتری قرار خواهد گرفت؛ به ویژه اگر نتواند به خواستههای اعلامشده خود درباره برنامه هستهای ایران برسد.
چه خواهد شد؟
طبق گمانهزنیها به نظر میرسد تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا نزدیک است اما حتی در صورت موافقت اولیه، کماکان شرایط بسیار ناپایدار خواهد بود. چرا که در آن صورت، اصلیترین محور اختلافی یعنی برنامه هستهای به آینده موکول میشود و فقط در صورت عقبنشینی یکی از طرفین، امکان رسیدن به توافق در این زمینه وجود خواهد داشت.
منبع
