ماجرای صدور مجوز برای کشت خشخاش / شرایط تولید موادمخدر تغییر کرد؟
به گزارش اقتصادآنلاین، گزارشها از برخی مناطق کشور نشان میدهد کشت غیرقانونی خشخاش در سالهای اخیر روندی رو به افزایش داشته است؛ موضوعی که در حالی مطرح میشود که مسئولان تأکید دارند کشت هرگونه گیاه مخدر در ایران کاملاً ممنوع است. افزایش این مزارع، علاوه بر نگرانیهای امنیتی و بهداشتی، پرسشهایی درباره دلایل تغییر الگوی کشت برخی کشاورزان ایجاد کرده است.
موضع رسمی دولت؛ کشت گیاهان مخدر ممنوع است
معاون مبارزه با مواد مخدر ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کرده است که هیچ مجوزی برای کشت گیاهان مخدر در کشور صادر نشده و ممنوعیت کشت، برداشت و نگهداری این گیاهان همچنان پابرجاست. به گفته مرتضی میرزایی، هرگونه کشت غیرقانونی پس از شناسایی توسط دستگاههای مسئول امحا میشود و با متخلفان برخورد قانونی صورت میگیرد.
او همچنین تأکید کرده است که حتی درباره گیاه شاهدانه نیز در حال حاضر هیچ مجوزی صادر نشده و هرگونه فعالیت در این حوزه غیرقانونی محسوب میشود.
آمارهایی که زنگ خطر را به صدا درآورده است
بر اساس آمارهایی که از سوی برخی نمایندگان مجلس مطرح شده، سطح زیر کشت غیرقانونی خشخاش در سالهای اخیر افزایش قابل توجهی داشته است. گفته میشود این رقم از حدود ۹ هزار و ۳۴۵ هکتار در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به نزدیک ۳۲ هزار هکتار رسیده است؛ افزایشی که در صورت تأیید نهایی میتواند پیامدهای جدی برای حوزه سلامت عمومی و امنیت اجتماعی داشته باشد.
کشف مزارع خشخاش در استانهای مختلف
در ماههای اخیر گزارشهایی از کشف و امحای مزارع خشخاش در چند استان منتشر شده است. در خوزستان چند مزرعه بزرگ شناسایی و تخریب شده و در لرستان و برخی مناطق دیگر نیز موارد مشابهی گزارش شده است. طبق قوانین کشور، کشت خشخاش جرم محسوب میشود و مجازاتهایی مانند مصادره زمین، جریمه نقدی و حتی حبس برای آن در نظر گرفته شده است.
چرا برخی کشاورزان به کشت خشخاش روی آوردهاند؟
کارشناسان مجموعهای از عوامل اقتصادی و اجتماعی را در افزایش کشت غیرقانونی خشخاش مؤثر میدانند. برای بسیاری از کشاورزان کوچکمقیاس، خشخاش محصولی با سود بالاتر و مصرف آب کمتر نسبت به برخی محصولات سنتی مانند برنج است. در شرایطی که کشاورزی با خشکسالی، تورم و افزایش هزینههای تولید مواجه شده، برخی کشاورزان تغییر الگوی کشت را راهی برای جبران کاهش درآمد خود میدانند.
تأثیر تحولات افغانستان بر بازار منطقه
تحولات منطقهای نیز در این روند بیتأثیر نبوده است. پس از اعمال محدودیتهای گسترده بر کشت خشخاش در افغانستان از سال ۱۴۰۱، تولید این محصول در آن کشور کاهش یافت. افغانستان سالها یکی از منابع اصلی تولید تریاک در منطقه بود و کاهش تولید آن میتواند بازار مواد افیونی و حتی مواد اولیه برخی داروهای مسکن را تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته برخی تحلیلگران، همین شرایط ممکن است فرصتهایی برای فعالیت شبکههای قاچاق در مناطق دیگر ایجاد کرده باشد.
پیامدهای بهداشتی و امنیتی افزایش کشت خشخاش
کارشناسان هشدار میدهند که گسترش کشت غیرقانونی خشخاش میتواند دسترسی به مواد افیونی را آسانتر کند و در نتیجه خطر افزایش اعتیاد را بالا ببرد. از سوی دیگر، افزایش تولید غیرقانونی میتواند شبکههای قاچاق مواد مخدر را تقویت کرده و فشار بیشتری بر نیروهای انتظامی و مرزبانی وارد کند.
راهکار چیست؛ فقط برخورد انتظامی کافی است؟
برخی صاحبنظران معتقدند مقابله صرفاً انتظامی با این پدیده نمیتواند به تنهایی مؤثر باشد. آنها بر ضرورت اجرای سیاستهای مکمل مانند توسعه کشتهای جایگزین سودآور، حمایت اقتصادی از کشاورزان، ایجاد اشتغال در مناطق روستایی و تقویت برنامههای پیشگیری و درمان اعتیاد تأکید دارند.
در عین حال، مقامات مسئول بار دیگر تأکید کردهاند که در حال حاضر هیچ مجوزی برای کشت خشخاش در ایران صادر نشده و هرگونه فعالیت در این زمینه غیرقانونی است. با این حال، ادامه گزارشها از کشف مزارع جدید نشان میدهد که ریشههای اقتصادی و اجتماعی این مسئله نیازمند توجه جدیتری است.
منبع
