شوک بزرگ به سفره‌های جهانی / جنگ ترامپ قیمت مواد غذایی را منفجر کرد

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از فارس؛ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) امروز جمعه اعلام کرد که شاخص قیمت مواد غذایی جهان در ماه می ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) تقریباً ثابت مانده و همچنان در نزدیکی بالاترین سطح خود در بیش از سه سال گذشته قرار دارد.

بر اساس این گزارش، میانگین شاخص مذکور که تغییرات ماهانه قیمت بین‌المللی یک سبد کالایی از مواد غذایی را نشان می‌دهد، به ۱۳۰.۸ واحد رسید که ۰.۲ واحد نسبت به سطح بازبینی‌شده ماه آوریل کاهش یافته است. شاخص مذکور در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۲.۹ درصد افزایش نشان می‌دهد.

اگرچه این شاخص از اوج تاریخی ۱۸.۴ درصدی فروردین ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۲) پایین‌تر است، اما همچنان تداوم فشارهای بالای قیمتی بر بازارهای جهانی را نشان می‌دهد.

بر اساس گزارش‌های بین‌المللی از جمله بلومبرگ، این روند عمدتاً ناشی از اختلالات عمده در زنجیره تأمین نهاده‌های اصلی کشاورزی است که خود پیامد مستقیم جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران و به دنبال آن بسته شدن تنگه هرمز محسوب می‌شود.

به نوشته این گزارش‌ها، جنگ جاری باعث اختناق جریان سوخت و کودهای شیمیایی از طریق این آبراه استراتژیک شده است که به نوبه خود هزینه کشت غلاتی مانند ذرت، برنج و سایر مواد غذایی را به شدت افزایش داده است. برخی از بزرگترین تولیدکنندگان کشاورزی جهان نیز نسبت به کاهش شدید حجم محصولات و تولید هشدار داده‌اند

شاخص قیمت مواد غذایی فائو از میانگین پنج زیرشاخص قیمت گروه‌های کالایی شامل غلات، روغن‌های گیاهی، گوشت، لبنیات و شکر تشکیل شده است که بر اساس سهم صادرات جهانی در دوره ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ وزن‌دهی می‌شوند. جدیدترین داده‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌های این شاخص رفتارهای متفاوت و قابل توجهی از خود نشان داده‌اند.

شاخص قیمت غلات که شامل گندم، ذرت و برنج می‌شود، با رشد ۲.۶ درصدی در ماه می به رقم ۱۱۴.۳ واحد رسید که ۴.۹ درصد بالاتر از سطح سال قبل است. فائو اعلام کرد که این افزایش تقریباً شامل تمام غلات اصلی بوده است.

قیمت‌های جهانی گندم برای چهارمین ماه متوالی صعود کردند که عمدتاً ناشی از پیش‌بینی‌های کاهش تولید در کشورهای صادرکننده کلیدی، به ویژه آمریکا است. گزارش‌های فائو و وزارت کشاورزی آمریکا (USDA) حاکی از آن است که وضعیت محصول گندم زمستانه در آمریکا در میان ضعیف‌ترین شرایط طی چند دهه اخیر قرار دارد و هزینه‌های بالای سوخت و کود به دلیل جنگ در خاورمیانه، فشار فزاینده‌ای بر قیمت‌های جهانی وارد کرده است.

قیمت ذرت نیز با حمایت تقاضای بالای واردات در بازارهای بزرگ و کاهش عرضه از سوی برزیل و آمریکا، روند صعودی خود را حفظ کرده است. شاخص قیمت برنج نیز تحت تأثیر نگرانی‌های مرتبط با آب و هوا و جهش قیمت نفت خام و فرآورده‌های آن که مستقیماً بر هزینه‌های حمل و تولید تأثیر می‌گذارد، با افزایش ۲.۷ درصدی همراه شد.

در سوی دیگر، شاخص قیمت شکر با جهش ۷.۵ درصدی به ۹۵.۱ واحد رسید که بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) محسوب می‌شود، هرچند این رقم همچنان ۱۳.۱ درصد پایین‌تر از سطح سال قبل است.

فائو علت این افزایش را نگرانی از کاهش عرضه جهانی شکر در ماه‌های آینده عنوان کرده است. داده‌های مناطق اصلی کشت نیشکر در جنوب برزیل نشان می‌دهد سهم نیشکر اختصاص‌یافته به تولید شکر کاهش یافته که پیش‌بینی‌ها برای هدایت حجم بیشتری از این محصول به سمت تولید اتانول را تقویت کرده است.

با این حال، در بخش روغن‌های گیاهی شاهد کاهش قیمت بودیم؛ شاخص مربوطه با ۴.۶ درصد کاهش به ۱۸۵ واحد رسید که اولین کاهش ماهانه از ابتدای سال ۲۰۲۶ محسوب می‌شود. عامل اصلی این افت، کاهش قیمت روغن پالم و روغن سویا بود که افزایش قیمت روغن کلزا و آفتابگردان را خنثی کرد. پیش‌بینی ضعف تقاضای جهانی برای واردات و عدم اطمینان در بازارهای نفت خام از عوامل اصلی کاهش قیمت‌ها عنوان شده است.

شاخص قیمت لبنیات با ۰.۵ درصد کاهش به ۱۱۹.۲ واحد رسید و همچنان ۲۲.۴ درصد پایین‌تر از سطح سال قبل خود قرار دارد. علت تداوم کاهش قیمت کره در اروپا و اقیانوسیه، بهبود در دسترس بودن چربی شیر و افزایش رقابت بین صادرکنندگان اصلی گزارش شده است. در نهایت، قیمت گوشت تقریباً ثابت ماند و شاخص آن با رشد تنها ۰.۱ درصدی در سطح ۱۳۰.۵ واحد قرار گرفت که با این حال ۶.۳ درصد بالاتر از سال قبل است.

در نشریه جداگانه‌ای تحت عنوان «چشم‌انداز عرضه و تقاضای غلات»، فائو پیش‌بینی کرده است که تولید جهانی غلات در سال زراعی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ با کاهش ۲ درصدی نسبت به سال قبل به ۲.۹۸۲ میلیارد تن برسد.

انتظار می‌رود تولید تمام غلات اصلی کاهش یابد، اگرچه این کاهش از سطوح بی‌سابقه و رکوردشکن سال ۲۰۲۵ صورت می‌گیرد. بیشترین کاهش نسبی مربوط به گندم و کمترین آن مربوط به ذرت و جو خواهد بود. این در حالی است که تولید غلات جهان در سال ۲۰۲۵ به رقم بی‌سابقه ۳.۰۴۳ میلیارد تن رسیده بود که ۶.۱ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت.

پیش‌بینی می‌شود مصرف جهانی غلات در سال زراعی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ با ۰.۶ درصد افزایش به ۲.۹۶۹ میلیارد تن برسد که ناشی از رشد ۱ درصدی مصرف غذایی غلات و ۰.۵ درصدی مصرف خوراک دام است.

اما شاید مهم‌ترین هشدار فائو در مورد ذخایر است. این سازمان پیش‌بینی کرده است که ذخایر جهانی غلات ۰.۳ درصد کاهش یافته و به ۹۴۹ میلیون تن برسد و نسبت ذخایر به مصرف جهانی همچنان در سطح ۳۱.۷ درصد باقی بماند.

همچنین پیش‌بینی می‌شود تجارت جهانی غلات ۰.۳ درصد کاهش یابد و به ۵۰۷.۲ میلیون تن برسد که عمدتاً ناشی از کاهش تجارت جو و گندم در مقابل رشد تجارت ذرت (۳.۹ درصد) و برنج (۱.۴ درصد) خواهد بود. تداوم اختلالات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و هزینه‌های فزاینده انرژی و کود، این پیش‌بینی‌ها را با بالاترین حد عدم قطعیت در سال‌های اخیر مواجه کرده است.